Hồ Chí Minh – Thành phố lớn, bài toán ngập vẫn chưa nhỏ

Đường phố vốn đông đúc nhanh chóng trở nên chật vật. Người tìm chỗ trú, người vội vã quay đầu xe, người xắn quần lội qua dòng nước. Những chiếc xe máy lần lượt chết máy. Một vài cửa hàng bắt đầu kê đồ lên cao. Trên mạng xã hội, những dòng cảnh báo quen thuộc xuất hiện: “Đường này ngập rồi”, “Né tuyến này đi”.

Những hình ảnh ấy không còn quá xa lạ với người dân thành phố.

Mưa lớn cản trở giao thông - Cre: 24h.com.vn

TP.HCM là một trong những đô thị lớn và năng động nhất cả nước. Những tòa nhà cao tầng mọc lên, những tuyến đường mới được mở rộng, các khu đô thị liên tục hình thành, giao thông công cộng ngày càng được đầu tư. Nhưng chỉ cần một trận mưa đủ lớn, thành phố hiện đại ấy lại phải đối diện với một bài toán rất cũ: ngập nước.

Một thành phố lớn và những cơn ngập không nhỏ

Ngập ở TP.HCM chưa bao giờ chỉ đơn giản là chuyện “mưa lớn thì nước dâng”.

Đó là kết quả của nhiều yếu tố cùng lúc: lượng mưa lớn, triều cường, địa hình thấp, tốc độ đô thị hóa nhanh, hệ thống thoát nước chưa đồng bộ, cùng với sự thay đổi của điều kiện khí hậu. Khi những khoảng đất có khả năng thấm nước dần được thay thế bằng bê tông, khi diện tích đô thị ngày càng mở rộng, nước mưa cũng cần nhiều không gian hơn để thoát.

Trong khi đó, hệ thống hạ tầng không phải lúc nào cũng có thể phát triển với tốc độ tương ứng. Vì vậy, một trận mưa lớn không chỉ tạo ra những vũng nước trên đường. Nó có thể làm cả một khu vực chậm lại.

Ngập không chỉ là chuyện của một con đường

Với một người đi đường, một điểm ngập có thể chỉ là vài trăm mét phải tìm cách vượt qua. Nhưng với người khác, đó có thể là một giờ kẹt xe. Là một chiếc xe máy chết máy giữa đường. Là một buổi làm việc đến muộn. Là hàng hóa của một cửa hàng bị nước tràn vào. Là những vật dụng trong nhà phải vội vàng kê lên cao. Và với những người thường xuyên phải đi qua các điểm ngập, đó còn là một phần của cuộc sống mà họ đã quá quen thuộc. Người dân bắt đầu biết đường nào dễ ngập. Biết khu vực nào nên tránh khi trời mưa. Biết nhìn màu mây để tính giờ về nhà. Biết nhắn cho nhau: “Mưa rồi, đừng đi đường đó.” Con người rất giỏi thích nghi. Nhưng đôi khi, chính khả năng thích nghi ấy lại khiến một vấn đề đáng lẽ phải được giải quyết trở thành một điều mà chúng ta mặc nhiên chấp nhận.

Khi người dân đã quen với việc né ngập

Có lẽ điều đáng suy nghĩ không phải là người dân TP.HCM đã quá quen với những cơn ngập.

Mà là: Tại sao chúng ta phải quen với nó?

Một thành phố phát triển chắc chắn sẽ phải đối mặt với những vấn đề mới. Dân số tăng, phương tiện tăng, nhu cầu nhà ở tăng, áp lực lên hạ tầng cũng tăng. Nhưng sự phát triển của một đô thị không chỉ nằm ở những gì chúng ta nhìn thấy từ trên cao. Không chỉ là những tòa nhà cao hơn. Những con đường rộng hơn. Những khu đô thị hiện đại hơn.

Người dân những ngày mưa - Ảnh sưu tầm

Mà còn là những điều rất gần với đời sống: người dân có thể đi làm mà không phải lo đường ngập, trẻ em có thể đến trường sau một trận mưa lớn, hàng quán không phải tất tả kê đồ mỗi khi nước dâng.

Một thành phố hiện đại không chỉ cần đẹp khi trời nắng. Nó cũng cần vận hành được khi trời mưa.

Thành phố hiện đại được đo bằng điều gì?

Đây có lẽ là câu hỏi lớn hơn câu chuyện ngập nước.

Chúng ta thường nhìn vào những công trình để nói về sự phát triển của một thành phố. Những tòa nhà cao tầng. Những tuyến đường mới. Những khu đô thị lớn. Những dự án giao thông hiện đại. Nhưng nếu đứng dưới một cơn mưa, góc nhìn ấy có thể thay đổi. Người dân không nhìn thành phố từ trên cao, mà họ sống trên mặt đường, họ đi qua những con hẻm, họ chờ đèn đỏ, họ đưa con đến trường, họ chạy xe đi làm mỗi ngày.

Thành phố sau trận mưa lớn.Cre: tapchixaydung

Và vào một ngày mưa, chất lượng của một đô thị được cảm nhận bằng những điều rất thực tế ấy. Có lẽ, một thành phố đáng sống không chỉ được đo bằng việc nó xây được bao nhiêu công trình, mà còn bằng việc những công trình ấy giải quyết được bao nhiêu vấn đề trong đời sống của người dân.

Không thể chỉ trách một cơn mưa

Nói về ngập cũng không thể chỉ nhìn vào một nguyên nhân. Một cơn mưa lớn có thể là tác nhân trực tiếp, nhưng phía sau nó là cả câu chuyện về quy hoạch đô thị, hệ thống thoát nước, kênh rạch, bê tông hóa, triều cường và những thay đổi của khí hậu. Đó là bài toán không thể giải quyết chỉ bằng một con đường mới hay một hệ thống cống mới.

Nó đòi hỏi cách nhìn dài hạn hơn về việc thành phố sẽ phát triển như thế nào, nước sẽ đi đâu khi mưa xuống, không gian xanh và mặt nước được giữ lại ra sao, và hạ tầng cần đi trước hay phải chạy theo tốc độ đô thị hóa. Bởi nước không biến mất chỉ vì thành phố muốn nó biến mất. Nó cần một nơi để thoát. Và một đô thị muốn phát triển bền vững cũng cần tính đến điều tưởng như rất đơn giản ấy.

HCM ngày càng phát triền - Cre: market.vinhomes

TP.HCM sẽ còn phát triển, nhưng người dân cũng cần được sống tốt hơn. TP.HCM chắc chắn sẽ tiếp tục thay đổi.

Những tuyến đường mới sẽ xuất hiện. Những khu vực mới sẽ phát triển. Thành phố sẽ ngày càng hiện đại hơn và lớn hơn. Nhưng càng lớn, bài toán về chất lượng sống càng trở nên quan trọng. Bởi cuối cùng, người dân không sống trong những bản quy hoạch. Họ sống trong những căn nhà, đi trên những con đường, làm việc tại những khu phố và trải qua những cơn mưa rất thật.

Một thành phố lớn không có nghĩa là không còn những vấn đề nhỏ. Ngược lại, chính cách thành phố giải quyết những vấn đề tưởng như rất đời thường ấy mới cho thấy sự phát triển có thực sự đến gần với người dân hay chưa. Có thể chúng ta không thể ngăn thành phố khỏi những cơn mưa.

Nhưng một ngày nào đó, sẽ thật đáng để người dân TP.HCM không còn phải nhìn trời mưa và lập tức nghĩ: “Không biết đường này có ngập không?”

Bởi khi ấy, thành phố không chỉ lớn hơn. Mà có lẽ đã thực sự đáng sống hơn.

YẾN VY